Vasiyetnamenin tenfizi bir diğer deyimle vasiyetnamenin yerine getirilmesi bu
yazımızın konusunu oluşturmaktadır.
Kişiler, sağlıklarında hükümler doğuran hukuki işlem yapma ehliyetine sahip oldukları gibi ölümlerinden sonra da hüküm doğurabilecek hukuki işlem yapma haklarına sahiptirler. Bu haliyle, vasiyetname işlemi ile kişiler ölümlerinden sonra hüküm doğuracak işlem yapmış olurlar. Vasiyetname hazırlayan bir kimse, mallarının ölümünden sonra ne şekilde ve nasıl kullanılmasını istediğine veya kime ait olması gerektiğine dair karar verebileceklerdir.
Dolayısıyla vasiyetname ölüme bağlı tasarruflardandır.
Ölüme bağlı tasarruf iki şekilde yapılabilir. Biri vasiyet, diğeri miras sözleşmesidir.(MK.514).
Her iki ölüme bağlı tasarruf şeklinde de söz konusu beyanın kanuna, ahlaka ve adaba aykırı olmaması gerekir. Haliyle vasiyetname ile de kanuna, ahlaka ve adaba aykırı hususlar düzenlenemez.
Vasiyetnamenin tenfizi, miras bırakanın vasiyetnamesinde belirttiği hususların yerine getirilmesi anlamına gelir. Vasiyetnamenin tenfizi davası açıldıktan sonra, Vasiyetnamenin tenfizine karar verilerek bu karar kesinleştikten sonra, isteyen kanuni ve atanmış mirasçılara mahkemece mirasçılık (veraset) belgesi verilir.
Gerekli Belgeler
1) Taraf/Tarafların fotoğraflı nüfus cüzdanı, pasaport veya avukat kimliği ile vesikalık fotoğrafları, T.C. Kimlik ve vergi numarası,
2) İşlem taraflarında temsilci sıfatıyla katılan var ise, temsile ilişkin belge.
3) Hakim tarafından tescil için yazılan yazı,
4) Tenfiz kararı,
5) Vasiyetnamenin noter veya mahkemece onaylı bir örneği,
VASİYETİ YERİNE GETİRME GÖREVLİSİ
Vasiyeti yerine getirme görevlisi (MK.550), vasiyetçinin son arzularını yerine getirmek, mirasın ölüme bağlı tasarruf ve kanun hükümlerine göre intikalini, vasiyet ve mükellefiyetlerin yerine getirilmesini sağlamak amacıyla miras bırakan tarafından atanan ve tenfiz memuru olarak adlandırılan kişilerdir. Vasiyeti yerine getirme görevlisi ancak vasiyetnameyle ve mirasbırakan tarafından atanabilir. Vasiyeti yerine getirme görevlisi bir veya birden çok kişi olarak belirlenmiş olabilir. Vasiyetçi vasiyeti yerine getirme görevlisini bizzat seçmeyip de bu görevi başkasına da bırakabilir. Vasiyeti yerine getirme görevlisinin işi kabul etmemesi, yetkilerini kötüye kullanması veya ölümü hallerinde ise sulh mahkemesi bu hususa ilişkin gerekli önlemleri alır.
Vasiyeti yerine getirme görevlisinin yapmakta görevli ve yetkili olduğu işlemler şu şekildedir;
- mirasın intikalini,
- mirasın taksimini
- belirli mal bırakma vasiyetlerinin yerine getirilmesini (tescil edilmesini) sağlamak
Vasiyette açık hüküm olması halinde, vasiyeti yerine getirme görevlisi terekedeki malları satabileceği gibi taşınmazlar üzerinde her çeşit sınırlı ayni hak tesis ve terkinine müsaade edebilir. Terekedeki alacakları tahsil edebilir, borçları ödeyebilir. Öte yandan mirasın taksimini de isteyebilir. Mirasçılarla taksim sözleşmesi yapabilir. Yani mirasın paylaştırılması ya da vasiyetnamenin yerine getirilmesi hususunda akla gelen her çeşit tasarruf işleminde bulunabilir. Ancak yukarıda da değindiğimiz gibi bunlar için vasiyetnamede açık hüküm bulunması gerekmektedir. Vasiyeti yerine getirme görevlisi(tenfiz memuru), miras bırakan, mirasçılar ve terekenin temsilcisi gibidir.
TENFİZ KARARI
Noter vasıtasıyla vasiyetname düzenledikten sonra, noter bu durumu vasiyet edenin nüfus kütüğüne şerh verilmek üzere ilgili nüfus müdürlüğüne haberdar eder. Dolayısıyla uygulamada da genellikle nüfus müdürlüklerinin ihbarı üzerine Sulh Hakimleri vasiyetnamenin varlığından haberdar olmaktadır. Sulh mahkemesi herhangi bir şekilde vasiyetnamenin varlığından haberdar olunca bunun bir örneğini vasiyetnameyi düzenleyen noterden ister. Sonra tahmin edilen tüm mirasçılara tebligat çıkararak vasiyetnamenin açılacağı günü bildirir. Belirtilen günde vasiyetname açılır. İlgililer itiraz etmezlerse veya itiraz edilmesinde dahi itiraz ve davaları sonuçlanınca, mahkeme “vasiyetnamenin açılıp okunmuş sayılmasına, isteyen mirasçılara mirasçılık belgesi verilmesine” karar verilir.
Pek tabi söz konusu karar kanun yolları açık ve temyizi kabil olmak üzere verildiğinden bu kararın kesinleştirilmesi gerekir.
