Bu yazımızda öncelikle vasiyetnameden ve türlerinden bahsedeceğiz.
Vasiyetname türleri 3 ayrı başlık altında adlandırılmaktadır. Bunlar;
- Resmi vasiyetname,
- El yazısı ile yapılan vasiyetname
- Sözlü vasiyetname’dir.
a) Resmi vasiyetname: Esas olarak miras bırakan kişinin, yapmak istediği işlemi, mirası hakkındaki iradesini resmi memura bildirdiği vasiyetname türüdür. Bu vasiyetname işlemi için huzurda iki tanık bulunması gerekmektedir. Miras bırakanın irade beyanı üzerine memur, vasiyetnameyi yazar veya yazdırır ve okuması için miras bırakana verir. Vasiyetname, miras bırakan tarafından okunup imzalanır. Vasiyetnameye tarih ve imza eklendikten hemen sonra miras bırakan, vasiyetnameyi okuduğunu, bunun son arzularını içerdiğini memurun huzurunda iki tanığa beyan eder. Tanıklar, bu beyanın kendi önlerinde yapıldığını ve miras bırakan kişiyi tasarrufa ehil gördüklerini vasiyetnameye yazarak veya yazdırarak altını imzalarlar.
Miras bırakanın vasiyetnameyi bizzat okuyamaması veya imzalayamaması durumunda, memur vasiyetnameyi iki tanığın önünde ona okur ve bunun üzerine miras bırakan vasiyetnamenin son arzularını içerdiğini beyan eder. Bu durumda tanıklar, hem miras bırakanın beyanının kendi önlerinde yapıldığını ve onu tasarrufa ehil gördüklerini; hem vasiyetnamenin kendi önlerinde memur tarafından miras bırakana okunduğunu ve onun vasiyetnamenin son arzularını içerdiğini beyan ettiğini vasiyetnameye yazarak veya yazdırarak altını imzalarlar.
b) El yazısı vasiyetname: Bir diğer vasiyetname türü el yazısı vasiyetnamedir. Baştan sona bizzat vasiyet bırakanın kendi el yazısı ile yazılmış olan ve vasiyet bırakanın kendi eli ile imza edilmiş, düzenleme yeri ve tarihi belirtilmiş vasiyetnamedir. El yazılı vasiyetname açık yada kapalı bir şekilde Notere yada Sulh Hakimliğine muhafaza için bırakılabilir.
c) Sözlü vasiyetname : Son vasiyetname türü sözlü vasiyetnamedir. Belirli bazı şartlar altında yapılabilen istisnai özellikte vasiyetnamedir. Resmi yada el yazısı ile vasiyetnamenin düzenlenmesinin imkanlı olmadığı hal ve durumlarda bu yöntem kullanılabilir.
Bu hallere yakın ölüm tehlikesi, bulaşıcı hastalık, deprem, yangın, savaş gibi olağanüstü durumlar sayılabilir. Bu durumda vasiyet bırakan resmi yada kendi el yazısı ile vasiyetname düzenleyemeyecek halde ise iki tanık huzurunda sözlü olarak vasiyette bulunabilir. Buna sözlü vasiyet denir. Bu halde tanıkların en kısa sürede durumu açıklayan bir tutanak düzenleyerek hakime başvurmaları gerekmektedir. (MK.539 vd.).
VASİYETNAME YAPABİLME EHLİYETİ
Bir kimsenin vasiyetname yapabilmesi için 15 yaşını bitirmiş olması ve ayırt etme gücüne (temyiz kudretine) sahip olması gerekmektedir. (MK.502). Ayırt etme gücüne sahip olan ve 15 yaşını doldurmuş olan kimsenin hacir altına alınmış olması, vasiyetname yapma ehliyetini engellemez. Vasiyet yapmak hakkı şahsa sıkı sıkıya bağlı haklardandır. Vekil, veli, vasi veya kayyım aracılığı ile yapılması mümkün değildir.
VASİYETTEN DÖNÜLMESİ
Miras bırakan, vasiyetname için kanunda öngörülen şekillerden birine uymak suretiyle yeni bir vasiyetname yaparak önceki vasiyetnameden her zaman dönebilir. Öte yandan miras bırakan, yok etmek suretiyle de vasiyetnameden dönebilir. Ayrıca muris, daha önce vasiyetnamesinde vasiyet ettiği herhangi bir malı elinden çıkarmış örneğin satmış ise de vasiyetten vazgeçtiği kabul edilir. Mirasın açıldığı zaman belirli mal yok olmuşsa, söz konusu mala ilişkin vasiyetnamede başkaca bir hüküm de yok ise, bu mükellefiyeti yerine getirmekle görevli mirasçı veya mirasçılar borcundan kurtulmuş olurlar.
Keza miras bırakan kişi, ilk hazırladığı vasiyetnamesini ortadan kaldırmadan yeni bir vasiyetname yaparsa ve hazırlanan yeni vasiyetname kuşkuya yer bırakmayacak surette önceki vasiyetnameyi tamamlarsa, sonraki vasiyetname onun yerini alır.
Netice olarak belirli mal bırakma vasiyeti olma durumunda, vasiyetnamede aksi belirtilmedikçe, miras bırakanın sonradan o mal üzerinde bu vasiyetle bağdaşmayan başka bir tasarrufta bulunmasıyla önceki vasiyetname ortadan kalkar.
