Tespit davası bir hakkın ya da hukuki ilişkinin varlığının, yokluğunun veya bir belgenin sahte olup olmadığının mahkemelerce belirlenmesi için açılan davaların genel adıdır. Bu dava yoluyla mahkemelerden bir hakkın veya hukuki ilişkinin varlığının veya yokluğunun yahut bir belgenin sahte olup olmadığının belirlenmesi talep edilir.
Tespit davası, yalnızca hukuki ilişkinin var olup olmadığı konusunda açılabilecek bir davadır. Tespit davasına konu olan hukuki yarar, açılmış olan bir davada ya da açılacak olan davanın konusunu içerebilmektedir. Dava sonucunda verilen karar, kesin tespit niteliğinde olduğundan delil olarak kullanılabilir.
İşbu dava türü HMK 106. madde de düzenlenmiştir. Buna göre;
(1) Tespit davası yoluyla, mahkemeden, bir hakkın veya hukuki ilişkinin varlığının ya da yokluğunun yahut bir belgenin sahte olup olmadığının belirlenmesi talep edilir.
(2) Tespit davası açanın, kanunlarda belirtilen istisnai durumlar dışında, bu davayı açmakta hukuken korunmaya değer güncel bir yararı bulunmalıdır.
(3) Maddi vakıalar, tek başlarına tespit davasının konusunu oluşturamaz.
Delil Tespiti de Tespit Davasının Bir Türüdür. Aşağıdaki Durumlar Delil Tespiti Talebine Örnek Dava Konularıdır :
1.Kararlaştırılan yükümlülüklerine yerine getirilip getirilmediği ( Eksik İşler )
2.Kararlaştırılan yükümlülüklerin sözleşme ve kanununa göre yerine getirilip getirilmediği ( Ayıplı İşler )
3.Taahhüt edilenin taahhüt edilen tarihte bitirilip bitirilemeyeceği,
4.Kentsel Dönüşüm kapsamında binanın yıkılıp yıkılmadığı,
5.Şirket mallarının kaçırılıp kaçırılmadığı.
Menfi Tespit Davası Görevli Mahkeme
Menfi tespit davalarında Türk Ceza Kanununda düzenlenen maddelere istinaden görevli mahkeme hukuk mahkemeleri kanunu ikinci maddesince asliye hukuk mahkemeleri aracılığı ile yürütülmelidir.
SONUÇ OLARAK; bu tür davalar teknik davalar olup; özel uzmanlık isteyen davalardır. Tespit davaların farklı ve bir çok türü olup; davacı veya davalı lehine en iyi fayda uzman avukatlar tarafından yönetilecek mahkeme dosyaları ile sağlanacaktır.
