Bazı durumlarda hükümlü hakkındaki hapis cezasının infazı, hükümlü ailesi ve yakınları için telafisi mümkün olmayan ağır sonuçların doğmasına neden olabilmektedir. Bu nedenle yasa koyucu, bu duruma engel olmak ve hükümlünün mağdur olmaması, cezalandırmanın amacını aşabileceğini düşünerek, hapis cezalarının bölünerek infaz edilebilmesi imkânını yasa hükmü haline getirmiştir.
5275 sayılı Ceza ve Güvenlik Tedbirlerinin İnfazı Hakkında Kanun’un 17. maddesinde, hükümlünün istemiyle infazın ertelenmesini düzenlemektedir.
5275 sayılı Ceza ve Güvenlik Tedbirlerinin İnfazı Hakkında Kanun’un 17. maddesinin birinci fıkrasına göre; kasten işlenen suçlarda üç yıl, taksirle işlenen suçlarda ise beş yıl veya daha az süreli hapis cezalarının infazı, çağrı üzerine gelen hükümlünün istemi üzerine, Cumhuriyet Başsavcılığınca ertelenebilmektedir.
Hapis cezasının infazının ertelenmesi için gereken temel şartlar şunlardır:
Cezaya ilişkin miktar şartı: Burada kasıtlı ve taksirli suçlar olmak üzere iki hal öngörülmüştür.
1) Kasten işlenen suçlarda üç yıl veya daha az süreli hapis.
2) Taksirle işlenen suçlarda ise beş yıl veya daha az süreli hapis.
Birinci fıkraya göre, üç yıl ve daha az süreli, taksirli suçlarda 5 yıl ve daha az süreli hapis cezalarının derhal infazının hükümlü veya ailesi için mahkûmiyetin amacı dışında ağır bir zarara neden olacağı anlaşılırsa, hükümlünün istemi üzerine ertelenebilecektir.
Yakalama çıkarılmama şartı: Hükümlünün erteleme talebinde bulanabilmesi için çağrı üzerine gelmesi ve erteleme talebinde bulunması gerekir. Yakalama çıkarılması halinde, hükümlünün erteleme talebi kabul edilmeyecektir.
Erteleme süresi (6 ay-6 ay; 2 defadan fazla olamaz)
5275 sayılı Ceza ve Güvenlik Tedbirlerinin İnfazı Hakkında Kanun’un 17. maddesinin ikinci fıkrasına göre; erteleme, her defasında bir yılı geçmemek üzere en fazla iki kez uygulanabilecektir. (CGTİHK m. 17/2)
Hükümlünün talebi halinde, Cumhuriyet Başsavcılığınca altı ayı geçmeyen sürelerle hapis cezasının infazı ertelenebilmektedir. Fakat bu ara verme iki defadan fazla olamayacaktır. (CGTİHK m. 17/4)
Hükümlünün erteleme süresi içinde kasıtlı suç işlemesi hali
Erteleme süresi içinde, hükümlü hakkında kasten işlenen bir suçtan dolayı kamu davası açılması halinde, erteleme kararı kaldırılarak ceza derhal infaz olunur. (CGTİHK m. 17/3)
Erteleme nedenleri
Hükümlü hakkındaki hapis cezalarının infazına başlanmış olsa bile aşağıda belirtilen nedenlerin varlığında ertelenebilmesi mümkündür: (CGTİHK m. 17/4)
1) Ana, baba, eş veya çocuklarının ölümü veya bu kişilerin sürekli hastalık veya malullükleri nedeniyle ailenin ticari faaliyetlerinin yürütülebilmesi,
2) Ana, baba, eş veya çocuklarının ölümü veya bu kişilerin sürekli hastalık veya malullükleri nedeniyle tarım topraklarının işlenebilmesinin imkânsız hale gelmesi,
3) Hükümlünün hastalığının sürekli bir tedaviyi gerektirmesi,
4) İlk 4 başlıkta belirtilen nedenler gibi zorunlu ve çok ivedi hallerin bulunması.
Bu hallerin varlığında hapis cezasının ertelenmesi imkân dâhilindedir. (CGTİHK m. 17/4)
İnfazın ertelenmesinin yasaklandığı haller.
Kanun koyucu, bazı hallerin varlığı halinde hükümlünün hapis cezasının ertelenmesine yönelik talebi kabul edilemeyecektir. Bu haller şunlardır:
1) Terör suçları, örgüt faaliyetleri çerçevesinde işlenen suçlar ve cinsel dokunulmazlığa karşı işlenen suçlardan mahkum olanlar hakkındaki hapis cezaları talep üzerine ertelenemez. (CGTİHK m. 17/6-a)
2) Mükerrirlere özgü infaz rejimi uygulanmasına karar verilenler hakkındaki erteleme talepleri kabul edilmez. (CGTİHK m. 17/6-b)
3) Disiplin veya tazyik hapsine mahkûm olanlar ile ilgili erteleme taleplerinin kabul edilmesi mümkün değildir. (CGTİHK m. 17/6-c)
5275 sayılı Ceza ve Güvenlik Tedbirlerinin İnfazı Hakkında Kanun’un 17. maddesi ile, infaz hukukuna yeni bir kurum olarak, hapis cezalarının bölünerek infaz edilebilmesi, yani cezaların infazının hükümlünün talebi üzerine ertelenebilmesi imkanı getirilmiştir.
