Ceza muhakemesinde maddi gerçek araştırıldığından ve somut olan gerçeğe ulaşmak en temel amaç olduğundan her şey delil olarak kabul edilir. Bu, delil serbestliği ilkesinin bir sonucudur. Ancak, ceza yargılamasında maddi gerçeğe ulaşmak amacıyla, sınırsız, hukuk kurallarına aykırı ve sanık haklarını hiçe sayan yöntemler izlenemez. Ceza muhakemesinde amaç; meydana gelen somut olayla ilgili maddi gerçeğe ulaşmak ve hiçbir kuşkuya yer bırakmayacak şekilde olayın delillerle ispat edilmesini sağlamaktır. Kovuşturma evresinde delil, meydana gelen somut olayın ispatlanması ve hakimin kanaati için gerekli olan ispat vasıtasıdır.
Ceza muhakemesinde ispat için kullanılabilecek delil, olayla ilgili, konu ile bağlantılı ve olayı temsil etmelidir. Olayı temsil eden delil akla, maddi gerçeğe ve hukuka uygun olmalıdır.
HUKUKA AYKIRI DELİL
Maddi gerçeğe ulaşmak ve hukuk kurallarının hiçe sayılmasının önlenmesi amacıyla, delillerin hukuka uygun olması ve hukuka uygun yöntemlerle toplanması gerekmektedir. Bu bağlamda hukuka aykırı olarak elde edilen deliller hükme esas alınamaz; hakimin vicdani kanaatini etkileyemez, etkilememelidir. Hukuka aykırı olarak delil elde edilmesine getirilen yasaklar ‘’delil yasakları’’ olarak ifade edilmektedir. Bununla birlikte, hukuka aykırı deliller vasıtasıyla elde edilen deliller de bu aykırılıktan etkilendiğinden, hukuka aykırı nitelik taşımaktan kurtulamayacaktır.
CMK m.148/3’e göre, yasak usullerle elde edilen deliller, rıza gösterilse dahi delil olarak değerlendirilemez. Bununla birlikte hukuka aykırı şekilde uygulanan yakalama, gözaltına alma ve zorla getirilme tedbirleri sırasında ifadesi alınan ve ikrarı elde edilen kişinin beyanı da hukuka aykırı delil sayılmalı ve yargılamada kullanılmamalıdır.
CEZA DAVASINDA DELİL ÇEŞİTLERİ
Deliller de tek çeşit olmayıp, kendi aralarında kategorilere ayrılmaktadır. Çeşitli sınıflandırmalar olmakla birlikte, mahkemenin çözmesi gereken asıl olayı ispatlayan delillere doğrudan doğruya deliler, hakkında karar verilmesi gereken esas olaya bağlı olan yan olayları açıklayan deliler ise dolaylı veya belirti deliller olarak adlandırılır. Bunun yanında kaynağı kişi olan tanık, sanık, bilirkişi ve kaynağı nesne belge ve belirti olan delilleri dolaylı delil olarak sınıflandırmak mümkündür.
SANIK AÇIKLAMALARI
Sanık kimliği ile ilgili olan soruların hepsine doğru yanıt vermekle yükümlüdür; aksi halde Kabahatler Kanunu md. 40’a göre cezalandırılacaktır. Ancak bunun dışında kendisine sorulan sorulara verdiği cevapların doğru olmamasından sorumlu tutulmamıştır. Sanık olayı en iyi bilen kişidir. Fakat yapacağı açıklamaların ardından kendisinin bir ceza alacağını düşünmesi ihtimalinde olayla ilgili açıklamalarında gerçeği yansıtmaktan kaçınması doğal kabul edilmiştir. Çünkü insan doğası gereği acıdan kaçacaktır. Hukuk düzeni bu gerçeği görmezden gelmemiştir.
TANIK AÇIKLAMALARI
Üçüncü kişi konumundaki ve olayı gören bilen herkes tanık olabilir. Davaya konu olayı anlama, muhakeme etme ve bununla ilgili edindiği izlenimleri/bilgileri aktarabilme yeteneğine sahip olan her kimse tanık olabilir. Tanığın; akıl hastası, çocuk, akraba veya yakın olması veya daha önce yalan tanıklık suçundan ötürü mahkum edilmiş bulunması dahi tanıklığa engel değildir. En az güvenilir olan ispat araçlarından biridir.
GÖRÜNTÜ VE SES KAYDEDEN ARAÇLARLA AÇIKLAMALAR
Bu kayıtlar, belge delili niteliğinde olup, en önemli deliller katagoresinde olduğundan dolaylı olarak olayı temsil ederler. Olayın gerçekleştiği anı kayda alan kasetlerde doğrudan temsil etme imkanı bulunduğu gibi, dolaylı temsil niteliği taşıyanlar dahi değerli bir kanıt oluşturabilmektedir.
Hem evrensel hukuk kuralları hem de Anayasa ile bireyin özel hayatı ve iletişim hakkı, mutlak bir koruma altına alınmıştır. Bu haklar şu hallerde hâkim kararıyla askıya alınabilir:
*Kuvvetli bir suç şüphesinin varlığı halinde,
* Suçla bozulan toplumsal barış ve huzurun yeniden tesisi amacıyla,
*Başka yoldan delil elde imkânı da yoksa.
ELEKTRONİK DELİL
Elektronik ortamda yaratılan, değiştirilen, iletilen ya da saklanan verilerin, kayıtların ve belgelerin iddia edilen bir vakıanın ispatı için kullanılması veya kullanılmak istenmesi durumunda, elektronik delil söz konusu olmaktadır.
